Onweer en bliksemdetectie




Waarschuwingen voor Friesland

Wat is onweer

Onweer is een van de indrukwekkendste natuurverschijnselen op aarde. We gaan nader in op het ontstaan van onweersbuien en de gevaren die deze buien met zich mee kan brengen.

Een onweersbui ontstaat uit een stapelwolk (cumulus). Door een sterke opwaartse stroming van warme lucht kan deze stapelwolk uitgroeien tot een cumulonimbus. De warme lucht stijgt op en koelt af waardoor er regendruppels of hagelstenen gevormd worden. In de cumulonimbus ontstaat een sterke op- en neerwaartse beweging van deze regendruppels of hagelstenen. De lichte deeltjes worden naar de top van de wolk gevoerd en zijn positief geladen en de zwaardere deeltjes komen we aan de onderkant van de wolk tegen en zijn negatief geladen. Deze negatieve lading bewerkstelligt op de ondergelegen grond weer een positieve lading. De statisch geladen deeltjes trekken elkaar aan, de deeltjes willen naar elkaar toe om zich te ontladen. Als zich genoeg lading verzameld heeft vindt er een ontlading plaats in de vorm van een bliksemflits.

Er kunnen ook ontladingen tussen wolken onderling plaatsvinden, wij zien dan een horizontale bliksem. Deze bliksemflits heeft een snelheid van 300.000 km per seconde en de lucht wordt dan in een oogwenk verhit tot 30.000 graden. Door deze enorme hitte zet de lucht sterk uit en ontstaat een drukgolf die te horen is als donder. Het geluid verplaatst zich vervolgens met een snelheid van 331 meter per seconde. Is de donder dus drie seconden na het zien van een bliksemflits te horen dan is de onweersbui nog slechts een kilometer verwijderd en komt daarmee gevaarlijk dichtbij. Het is echter raadzaam om al bescherming te zoeken wanneer de tijd tussen bliksem en donder minder dan 10 seconden bedraagt. Bij een horizontale bliksem horen we een langgerekte donder, omdat de geluidsgolven over een langere afstand ons bereikt. Bij een verticale bliksem is het geluid veel korter en sterker.

Onweersbuien kunnen in ons land het gehele jaar voorkomen, maar komen vaker voor in het voorjaar en de zomer. In ons land onweert het jaarlijks op gemiddeld 27 dagen. Het aantal onweersdagen (dagen waarop ergens op een weerstation van het KNMI minstens één donderklap wordt gehoord) loopt uiteen van 21 in het noordoosten van het land tot 34 boven het westen van Brabant. Volgens het KNMI is het meest onweersrijke gebied, waar het jaarlijks op 30 tot 34 dagen onweert, een strook die zich uitstrekt van Antwerpen tot het Gooi.

In de zomer neemt de onweersactiviteit landinwaarts sterk toe. Dit heeft o.a. te maken met het feit dat hier de hoogste temperaturen voor komen en dan het temperatuurverschil met de bovenlucht groter zal zijn. In het najaar en in de winter onweert het juist het meest aan de kust. Dit heeft te maken met het relatief warme zeewater dat dan een goede voedingsbron is voor het ontstaan van onweersbuien.

Op 2 en 3 juni 2008 heeft het in Nederland en België extreem veel gebliksemd. Volgens het KNMI waren er ruim 49.000 ontladingen. Dat is overigens geen record, op 7 juli 2004 waren er in een etmaal maar liefst ongeveer 80.000 ontladingen. Het KNMI werkt samen met onder meer de marine en de luchtmacht bij het meten van de bliksems en de blikseminslagen. Via masten in Den Helder, Valkenburg (bij Leiden), Deelen en Hoogeveen wordt voor Nederland de elektromagnetische straling gemeten die bij de bliksem vrijkomt. Vervolgens bepaalt apparatuur waar de ontladingen en inslagen waren en hoe laat ze zich hebben voorgedaan.


Onweerskansen de komende uren

Wat zijn de onweerskansen voor de komende 6 tot 42 uur op basis van de Cape en Lifted Index. De CAPE en Lifted Index geven de waarden aan over de onstabiliteitsfactor van de atmosfeer.

Uitleg CAPE (Convective Available Potential Energy)

Negatieve CAPE betekent stabiele atmosfeer en onweer is uitgesloten. Positieve CAPE betekent onstabiliteit en hoe hoger de waarde is hoe de groter de kans op onweer. De CAPE (Convective Available Potential Energy) staat voor de hoeveelheid energie in J(Joule)/KG dat een luchtdeeltje kan bevatten wanneer het tot een bepaalde hoogte in de atmosfeer stijgt.

CAPE Index in J/KG Omschrijving
Negatief tot 0 Stabiele atmosfeer
0 tot 1000 Licht onstabiel
1000 tot 2500 Onstabiel
2500 tot 3500 Zeer onstabiel
3500 tot 5000 Extreem onstabiel
Uitleg Lifted Index

De Lifted-Index (stijgingsindex) is de temperatuur op 500 hPa hoogte (gemiddeld is dat op ongeveer 5200 meter hoogte, of 18.000 voet boven zeeniveau), minus de temperatuur van een opstijgend luchtdeeltje vanaf de grond op dit luchtdrukniveau. Als de Lifted Index (sterk) negatief is dan geeft het aan dat een luchtdeeltje (veel) warmer is dan zijn omgeving, waardoor het luchtdeeltje zal blijven stijgen. Omdat onweerswolken gevoed worden door sterk stijgende luchtstromen is de Lifted Index een goede indicatie voor de kans op de ontwikkeling van (zware) onweersbuien.

Lifted Index:

Schaal Onstabiliteit Kans op Onweer
> 11 Extreem stabiel Vrijwel uitgesloten
8 tot 11 Zeer stabiel Vrijwel uitgesloten
4 tot 7 Stabiel Vrijwel uitgesloten
0 tot 3 Relatief stabiel Klein
-1 tot -3 Licht onstabiel Mogelijk
-4 tot -5 Onstabiel Groot
-6 tot -7 Zeer onstabiel Zwaar onweer mogelijk
< -7 Extreem onstabiel Zwaar onweer/windhozen mogelijk

Echter, wanneer zowel de CAPE als de Lifted Index gunstig zijn, betekend dat nog niet dat het ook daadwerkelijk gaat onweren. De waarden zijn slechts een indicatie, dat in deze gebieden de kans op onweer groter is. De CAPE wordt op de kaart aangegeven met kleuren. Rechts van de kaart staat een kleurentabel met de hoogte van de Cape in J/KG. De Lifted Index wordt aangegeven met lijnen waar de waarden bij staan.
Onderaan de kaarten kunt u prognosekaarten kiezen. Het tijdschema (+06, +12, +18, +24, +30, +36 en +42) wordt berekend vanaf de Analyse kaart.

Gerelateerde links:
  • Meteoalarm - Waarschuwing voor Noord Nederland
  • Estofex - European Storm Forecast Experiment

Actuele bliksemdetectie

Een bliksemdetector registreert bliksemontladingen tot op een afstand van wel 300 kilometer. Ook kan gemeten worden waar de ontlading heeft plaatsgevonden (richting). Er zijn 4 soorten ontladingen.
+CG: Tussen wolk en aarde met een positieve lading. (Cloud-Ground).
Dit is de gevaarlijkste ontlading, die de grootste oorzaak is van brand en ongevallen met dodelijke afloop.
-CG: Tussen wolk en aarde met een negatieve lading. (Cloud-Ground)
+IC: Tussen wolken met een positieve lading. (Intra-Cloud).
-IC: Tussen wolken met een negatieve lading (Intra-Cloud).

Gerelateerde links:

Tag Cloud
Voorspellen Media Sitemap Grafieken Sponsors Meer webcams Wolkenatlas Weblog Vraagbaak Twitter Bioweer Bliksemdetectie Satelliet Poollicht Weerfoto Weerkaarten Statistieken Windverwachting Weersverwachting Overzichten Stormen Home Onweer Orkanen Rss Neerslagradar Banners Zoeken Noorderlicht Wat is weer Hooikoorts Info