Poollicht of Noorderlicht


Direct naar de actuele zonnewindsnelheid
Direct naar het Poollichtnieuws

Wat is Poollicht of Noorderlicht (Aurora Borealis)

In 1989 werd er grote opschudding in de lage landen veroorzaakt. Mensen belden in grote getale de politie. Grote brand. Het verschijnsel dat ze zagen was het noorderlicht (Aurora Borealis), dat bij ons uiterst zelden voorkomt. Samen met het zuiderlicht (Aurora Australis) wordt dit verschijnsel het "Poollicht" of "Noorderlicht" genoemd (Aurora).

Het Poollicht is een van de indrukwekkendste verschijnselen in de natuur. Het verschijnsel ontstaat door elektronen, afkomstig van de zon, die de aardse atmosfeer binnendingen. Op de zon vinden zo nu en dan enorme uitbarstingen plaats. Kenmerkend voor de grote activiteit van de zon zijn de zonnevlekken (die waarneembaar zijn van op de aarde). Deze zonnevlekken verschijnen en verdwijnen periodiek. Om de elf jaar is er een periode met een grote zonneactiviteit en dan ook een zonnevlekkenmaximum. Ook het jaar 2000 was zo'n periode.

Deze uitbarstingen op de zon zenden enorme hoeveelheden elektrisch geladen deeltjes in alle richtingen, dus ook in de richting van de aarde. In de buurt van onze planeet richten ze ze zich naar het magnetisch veld van de aarde. Op een hoogte van 80 tot 1000 km botsen deze deeltjes, die een snelheid van 1600 km/s hebben, op zuurstof- en stikstofmoleculen van onze atmosfeer. Deze moleculen krijgen hierdoor een hogere energie-inhoud en bereiken dus een onstabielere toestand. Bij de overgang naar de opnieuw stabiele toestand, zendt de molecule een lichtflits uit. De kleur van dat licht hangt af van de soort molecule waarop het elektron botst en van de luchtdruk waarbij de botsing plaatsvindt. (Bijv. : zuurstof + lage druk
-->geelgroen, zuurstof + nog lagere druk -->rood, stikstof -->blauw).
Poollicht wordt meestal gezien in groene kleuren in de noordelijke regio's en meer een rode kleur wanneer er Poollicht is in België en Nederland. De kleuren variëren van rood naar roze, blauw naar paars en van lichte naar donkere kleuren. De reden dat Poollicht diverse kleuren vertoont is te wijten aan onze atmosfeer, deze bestaat uit diverse samenstellingen zoals zuurstof en stikstof. Wanneer geladen deeltjes die van de zon de atomen en moleculen van de Aardse atmsofeer raken, verhogen ze de energie van de atomen en zullen deze licht afgeven. Verscheidene atomen geven een verschillend kleur af uit het spectrum wanneer zij in energie verhoogd worden. Een voorbeeld hiervan is neonlicht, deze bevatten het gas Neon. Door deze lichten stroomt elektriciteit die het gas in energie gaan verhogen. Wanneer de energie opgewekt wordt in de Neon geeft deze een helder rood-oranje kleur af. Neon lichten zijn dus hetzelfde principe als Poollicht maar dan op een kleinere schaal.



Verscheidene gassen geven verschillende kleuren af wanneer de energie ervan verhoogd wordt. Zuurstof op ongeveer 100km geeft een geel-groene kleur af, op een hoogte van ongeveer 300km zal ons alle rode kleuren van Poollicht geven. Ionische stikstof produceert een lichtblauwe kleur en neutrale stikstof geeft een rood-paarsachtige kleur af en gegolvde randen. Indien de atmosfeer zou bestaan uit Neongas en Sodiumgas bevat zouden we rood-oranje en geel Poollicht zien.

Poollicht is een dynamisch verschijnsel dat een groot gedeelte van de nachtelijke hemel kan bedekken. Het lijkt wat op een kleurrijk, lichtgevend en verschuivend gordijn. Bij ons is het Poollicht meestal wit met soms wat groen erdoor. De onderkant is sterk afgetekend; de bovenkant is veel vager begrensd. Boven de 70° NB en ZB kan in de meeste heldere nachten Poollicht worden waargenomen. In het noorden van Scandinavië komt het zelfs dikwijls voor dat men bij noorderlicht de krant buiten kan lezen! Op lagere breedten is het verschijnsel zeldzamer en hoofdzakelijk beperkt tot perioden met een zonnevlekkenmaximum. Noorderlicht werd al waargenomen tot in Athene en Mexico City, zuiderlicht al tot in de stad Brisbane (Australië).

Het raadsel van het ontstaan van het Poollicht werd pas in 1957, het Internationaal Geofysisch Jaar, opgelost. Hoogtemetingen van het Poollicht werden reeds 200 jaar tevoren verricht door de Engelsman Henry Cavendish. Deze hoogtemetingen werden nu ook verfijnder uitgevoerd en daarbij bleek dat het Poollicht niet precies verticaal in de hemel hangt, maar dat de bovenkant wat naar voren helt.

De wetenschappers hebben ook wel eens gedacht dat perioden met een zonnevlekkenmaximum samenvielen met warme zomers en strenge winters (vb. 1947). In sommige jaren zien we echter juist het tegenovergestelde. Er zouden wel aanwijzingen zijn dat de gemiddelde druk op het noordelijk halfrond boven land dan wat hoger is. Een hoge zonneactiviteit zou zelfs het aantal verkeersongevallen doen toenemen (Al moeten we dat toch met een korreltje zout nemen.). Vroeger dacht men in onze streken dat het zien van Poollicht een voorteken was van een slecht jaar met heel wat regen.

Het Noorderlicht zou soms vergezeld zijn van een ritselend of ruisend geluid. Vroeger (rond de 16-de eeuw) dacht men dat dat het wapengekletter was van de hemelse legers. Een andere opvatting was dat het noorderlicht de koude noordelijke landen verlichtte tijdens hun lange nachten opdat de mensen meer en beter zouden kunnen werken. Ook de Nieuw-Zeelandse Maori 's zagen het Poollicht als een 'brandende hemel' in hun mythologie. Alleen op enkele dagen in het jaar is het mogelijk om Noorderlicht te zien in Nederland. Het moet dan wel helder en onbewolkt zijn. Tevens moet het donker zijn in de richting waarnaar men kijkt (het Noorden). Om te weten te komen of er Noorderlicht mogelijk is in onze regio, is het handig om te kijken naar een zogenaamde Magnetometer. Een magnetometer meet de verstoring van het aardse magneetveld door zonnewinden. Bij de "Gerelateerde links" vindt u de magnetometer in het Zweedse Kiruna (Noorden van Zweden in Lapland). Let vooral op de zwarte lijn. Wanneer deze de -1000 nadert, is er Noorderlicht mogelijk in Nederland. Wanneer de waarde daalt naar ongeveer -500, is er Noorderlicht mogelijk in Scandinavie.

Als er geen Noorderlicht zichtbaar is in Nederland, kunt u altijd nog terecht in Lapland in Zweden. Zie hiervoor de webcams aan de rechterkant van deze pagina. In Lapland is Noorderlicht meer regelmaat dan uitzondering, vooral in de periode september tot maart. Klik op het webcamplaatje voor een groter beeld. De beelden worden automatisch om de 2 minuten ververst. Het Noordelicht is ook in Lapland niet altijd zichtbaar, dus wees geduldig. Het kan voorkomen dat de beelden voor korte of langere tijd niet beschikbaar zijn. Excuses hiervoor.

Gerelateerde links:

Actuele zonnewind


Gerelateerde links:

Diverse kaartjes, metertjes en indexen

Er zijn diverse kaartjes, metertjes en indexen waarop u kunt zien wat de huidige zonnewind of KP-index is. Ook zijn er zonnefoto's en de zogenaamde Auroral Oval.

Gerelateerde links:

Nieuws over Poollicht of Noorderlicht


Tag Cloud
Voorspellen Hyves Media Sitemap Grafieken Sponsors Meer webcams Wolkenatlas Weblog Wap Vraagbaak Meetstations Twitter Fotoalbum Bioweer Bliksemdetectie Nieuws Gastenboek Links Webcam Satelliet Poollicht Weerfoto Weerkaarten Sms WSL Toolbar Neerslaggegevens Live Weer Windverwachting Weersverwachting Overzichten Stormen Home Forum Onweer Orkanen Rss Neerslagradar Live Space Banners Zoeken Noorderlicht Wat is weer Hooikoorts Info